तानाजी मालुसरे यांचा संपूर्ण इतिहास Tanaji Malusare Information in Marathi

Tanaji Malusare information in Marathi नमस्कार मित्रांनो, या लेखात आपण तानाजी मालुसरे यांच्या जीवनचरित्र बद्दल संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत, भारताच्या इतिहासात असे अनेक महान योद्धे होऊन गेले, ज्यांची नावे त्यांच्या शौर्यासाठी इतिहासात नोंदली जातात, पण त्यांचे महत्त्व हळूहळू काळानुसार आपण सर्व जन विसरत आहे. तानाजी मालुसरे असा एक योद्धा देखील आहे. 

तानाजी मालुसरे हा मराठा साम्राज्याचे सेनापती होते. मराठा साम्राज्याचे नाव ऐकल्यावर फक्त छत्रपती शिवाजी महाराजांचे नाव आठवते, पण तानाजी मालुसरे यांच्या मदतीने शिवाजी महाराजांनी सिंहगड सारख्या मोगलांचा मजबूत किल्ला जिंकला.

तानाजींबद्दल थोडक्यात सांगायचे ठरले तर ते मराठा साम्राज्याचे एकनिष्ठ कोळी सरदार होते. ते छत्रपती शिवाजी महाराजाचे बालपणाची मैत्री आणि कर्तव्यासाठी परिचित होते. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या परदेशी गुलामगिरीतून मुक्त भारत स्थापन करण्याच्या उद्देशाने त्यांनी सुभेदारची भूमिका चांगली बजावली होती.

Tanaji Malusare Information in Marathi

तानाजी मालुसरे यांचा संपूर्ण इतिहास – Tanaji malusare information in Marathi

तानाजी मालुसरे जीवन परिचय 

पूर्ण नाव तानाजी मालुसरे
इतर नाव सरदार काळौजी
निक नाव तानाजी
व्यवसाय-
शैली मराठा साम्राज्याचे सुभेदार
जन्म 1600 एडी
मृत्यू 1670
जन्म स्थान गोंदोली गाव, सातारा जिल्हा, महाराष्ट्र
राष्ट्रीयत्व भारतीय
जन्मगाव सातारा
जात कोळी
खाद्य सवयी शाकाहारी
प्रात्यक्षिकेनिवडीची सैन्य
शैक्षणिक पात्रता -
वैवाहिक स्थितीविवाहित
पत्नीचे नाव सावित्री मालुसरे
प्रेरणा स्त्रोत शिवाजीराव पेशवे
केसांचा रंग काळा
डोळ्याचा रंग काळा

तानाजी मालुसरे जन्म व सुरुवातीचे जीवन (Tanaji Malusare’s birth and early life in Marathi)

तानाजी मालुसरे यांचा जन्म मराठा साम्राज्यात 1600 Ad मध्ये झाला. त्यांचा जन्म महाराष्ट्रातील सातारा जिल्ह्यातील गोडोली या गावात झाला. तानाजीचे वडील सरदार कालोजी आणि आई पार्वतीबाई कालोजी होते, दोघेही हिंदू कोळी कुटुंबातील होते.

लहानपणापासूनच तानाजींना मुलांसारखे खेळ खेळण्याची आवड नव्हती परंतु त्यांना कुंपण घालण्याची आवडायचे, मग तानाजी छत्रपती शिवाजी महाराज यांना भेटले आणि लहानपणापासूनच त्यांचे मित्र झाले. त्यांच्या पराक्रमाची सर्वत्र चर्चा झाली आणि त्यांच्या पराक्रम यामुळे, त्यांना मराठा साम्राज्यात उच्च पदावर मुख्य सुभेदार म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

तानाजी मालुसरे आणि शिवाजी महाराज यांची मैत्री लहानपणापासूनच इतकी जवळची होती की, युद्धात भांडण झालं असलं तरी दोघेही एकमेकांशिवाय कोणतीही कामे करणार नाहीत. या दोघांनी औरंगजेबाविरूद्धच्या युद्धात भाग घेतला आणि युद्धाच्या वेळीच त्यांना औरंगजेबाने पळवून काढले होते. नंतर दोघांनी मिळून योजना केल्या आणि ते दोघे औरंगजेबच्या किल्ल्यापासून एकत्र पळून काढले होते.

तानाजी मालुसरे यांची सिंहगडची लढाई (Battle of Sinhagad by Tanaji Malusare in Marathi)

सिंहगड किल्ल्याचे युद्ध (कोंढाणा) तानाजीला इतिहासात प्रसिद्ध करते. हे युद्ध १६७० मध्ये झाले होते. त्यावेळी तानाजी आपल्या मुलाच्या लग्नात व्यस्त होते, पण त्याच वेळी जेव्हा त्याला मराठा साम्राज्याकडून युद्धाची बातमी मिळाली तेव्हा त्यांनी लग्नाला मध्यभागी सोडले आणि युद्धात गेले होते. त्याचा मामा (शेलार मामा) शिवाजी महाराजांना कोणत्याही किंमतीत मराठा राज्यात पुन्हा सामील व्हायचे होते.

शिवाजी महाराज हे तानाजीला सांगतात की कोंढाणा किल्ला आता त्यांना मोगलांपासून मुक्त करण्याचा मानाचा विषय आहे. जर आपण हा किल्ला पुन्हा जिंकला नाही तर जग आपल्याकडे पाहून हसले की पाहा, हिंदुत्व यापुढे आपले घर आपल्या ताब्यात ठेवू शकले नाही. ”तानाजी जेव्हा हे ऐकतात तेव्हा तो शपथ घेतो की आता त्याचे लक्ष्य मोगलांपासून हा किल्ला मुक्त करणे हे आहे.”

कोंडाना किल्ला नैसर्गिकरित्या अत्यंत विपरित परिस्थितीत बांधला गेला होता आणि शिवाजी महाराजांना हा किल्ला जिंकणे अत्यंत महत्वाचे होते. हा किल्ला 5 हजार मोगल सैनिकांनी संरक्षित केला होता, ज्याची आज्ञा उदयभान राठोड यांच्या ताब्यात करण्यात आला. उदयभान नावाचा एक हिंदू होता, परंतु स्वार्थाने तो मुस्लिम झाला होता. या किल्ल्याचा फक्त एकच भाग होता जो मुघलांच्या सुरक्षिततेपासून आणि विचारांपासून दूर होता. हा किल्ल्याचा पश्चिमेकडील भाग उंच खडकांद्वारे संरक्षित होता.

कोंडाना किल्ल्याची लढाई (Battle of Kondana fort in Marathi)

तानाजी आणि शिवाजी महाराजांनी एकमेकांच्या संमतीविना कोणतीही कामे केली नाहीत आणि यामुळे शिवाजी महाराजांनी त्यांना सिंह नावाचा किल्ला स्वत: च्या नावाने जिंकण्याचा सल्ला दिला आणि सिंह गडाचा किल्ला चढण्यास प्रोत्साहन दिले. सिंह गडाचा हा किल्ला मुंबईच्या पुणे भागात स्थापित करण्यात आला.

शिवाजी महाराजांबद्दल काहीच सांगू न शकणारे तानाजी आपल्या सैन्यासह सिंह गडाचा किल्ला जिंकण्यासाठी निघून गेले. हा इतका भक्कम किल्ला होता जो चारही बाजूंनी मोगल सैन्यात पडला होता, राजा उदय भान यांच्या देखरेखीखाली सुमारे 5000 सैनिक गडाचे पहारेकरी होते.

उदय भान, सत्तेच्या लालसेखाली हिंदू नेते म्हणून मुघलांना पाठिंबा देत होते, हे शिवाजी महाराज आणि तानाजी यांना अजिबात मान्य नव्हते.

मुलाचे लग्न युद्धावर सोडले (Tanaji Malusare information in Marathi)

जेव्हा तानाजीने युद्धासाठी निघण्याचा विचार केला, त्यावेळी त्याचा मुलगा रायबा विवाह होणार होता.परंतु देशासाठी लढणार्‍या सैनिकांना त्यांच्या कुटुंबापेक्षा त्यांच्या देशाबद्दल जास्त प्रेम असते. ते आपला देश त्यांचा परिवार मानण्यास प्राधान्य देतात, तानाजीने जेव्हा आपल्या मुलाचा विवाह सोडला आणि युद्धात गेला तेव्हा त्याने हे केले. तानाजी आणि त्यांची सेना स्वराज्यात इतकी भडकली होती की त्यांना कोंडाणा किल्ला कोणत्याही परिस्थितीत त्यांच्या नावावर घेयायचा  होता.

रात्रीच्या काळोख अंधारात त्यांनी चारही बाजूंनी आपल्या सैनिकांसह कोंडाना किल्ल्याला वेढा घातला आणि हळू हळू सर्व सैनिक राजवाड्यात शिरले होते. गडाची रचना अशी होती की कोणालाही त्यात प्रवेश करणे फारच कठीण झाले होते. पण तानाजीच्या हुशार बुद्धिमत्तेच्या मदतीने त्याने आपल्या संपूर्ण सैन्यासह त्या किल्ल्यावर भयंकर हल्ला करण्यात आला. त्याच्या स्वारीमुळे मोगल सैनिकांना एका क्षणाचाही समजू शकला नाही.

हा हल्ला कसा आणि कोणत्या बाजूने झाला हे मोगल सैनिकांनाही ठाऊक नव्हते, मराठा सैन्य त्यांना हे समजण्यापूर्वी त्यांच्यावर पूर्णपणे तुटून पडले. मोठ्या शौर्याने, तानाजीने हे युद्ध केले आणि शेवटी ते युद्ध करीत असताना वीरगतीकडे गेले. आपल्या हयातीत त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांशी अनेक युद्धे लढली आणि त्यांनाही जिंकले.

सिंहगडाची ही लढाई त्याने आपला जीव देऊन जिंकली आणि इतिहासाच्या सुवर्ण पानातही त्यांनी आपले नाव नोंदवले आहे. जेव्हा हे वीरगतीला प्राप्त झाले, तेव्हा हे युद्ध तेथेच थांबले नाही, त्याच्या मामा आणि भावांनी एकत्रितपणे हे युद्ध केले आणि शेवटी विजय जिंकला आणि कोंडाणा किल्ल्याचा मालक झाला आणि तेथे मराठा ध्वज फडकावून आपला विजय जिंकला. देशभर आनंदाने पसरवला आणि जेव्हा त्यांच्या मृत्यूची बाब शिवाजी महाराजांना गाठली, तेव्हा त्यांनी मोठ्या उत्कटतेने सांगितले की त्यांनी किल्ला जिंकला पण आम्ही मराठा साम्राज्याचा एक वीर सिंह गमावला.

तानाजीच्या आठवणीत हा किल्ला सिंहगडाचा किल्ला म्हणून ओळखला गेला. तानाजीच्या युद्धातील त्यांचा भाऊ सूर्य माला सूर्य आणि मामा शेलार यांनी त्याला पाठिंबा दर्शविला आणि या दोघांच्या शौर्यानेही त्यांना इतिहासाच्या सुवर्ण पानांत रोशन करण्यात आले. कोंडाना किल्ल्याची ही लढाई जिंकण्यासाठी, तानाजींनी 5000 शौर्य सैनिकांकरिता केवळ 342 सैनिक निवडले, त्यांनी आपले पराक्रम दाखवून त्यांचा विजय मिळवण्यात आला.

मराठा साम्राज्याच्या शूर सैनिकांनी नेहमीच देशासाठी आपले महत्त्वपूर्ण योगदान दिले, त्यापैकी एक होते तानाजी मालुसरे. तानाजींच्या पराक्रमाची स्तुती करीत शिवाजी महाराजांनी पुणे व आसपासच्या भागात त्यांची बरीच प्रतिष्ठा स्थापन केली. जी अद्याप इतिहासाची सुवर्ण पानं उजळवते आणि तेथील लोकांना अभिमान आणि सन्मानाने जगण्याचा अधिकार होते. तानाजीच्या विजयानंतर पुण्यात ‘वाकडेवाडी’ नावाच्या जागेचे नाव बदलून ‘नरबीर तानाजी’ ठेवण्यात आले होते.

तानाजी मालुसरे स्मारक (Tanaji Malusare Memorial in Marathi)

कोंडाना किल्ला जिंकल्यानंतर छत्रपती शिवाजी महाराज तानाजीच्या स्मरणार्थ कोंडाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड करण्यात आले. पुणे शहरातील ‘वाकडेवाडी’ असे नाव बदलून ‘नरबीर तानाजी वाडी’ असे करण्यात आले. याशिवाय तानाजीच्या शौर्याचे प्रतीक म्हणून महाराष्ट्रात बरीच ठिकाणी स्मारके स्थापन केली गेली आहेत. 3 ऑगस्ट 1984 रोजी 4 “भारतीय किल्ले” शीर्षकातील खास टपाल तिकिटांपैकी 150 पैसे डाक तिकिट सिंहगडला समर्पित करण्यात आले.

तानाजी मालुसरेवर बनलेला चित्रपट (Tanaji Malusare information in Marathi)

अजय देवगण यांनी 19 जुलै 2017 रोजी तानाजी मालुसरे यांच्यावर आधारित तानाजी मालुसरे यांच्यावर आधारित चित्रपट बनवण्याची घोषणा केली होती. 4 राऊत हा चित्रपट दिग्दर्शित करणार आहे. ज्याने यापूर्वी लोकमान्य टिळकांच्या जीवनावर आधारित ‘लोकमान्य एक युग पुरुष’ हा मराठी चित्रपट बनविला होता. हा चित्रपट 2019 मध्ये प्रदर्शित झाला.

या व्यतिरिक्त तानाजीच्या जीवनाची आणि पराक्रमाची व्यक्तिरेखादेखील 1933 च्या ‘सिंहगड’ या मराठी चित्रपटात दाखविण्यात आले. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन तत्कालीन प्रसिद्ध दिग्दर्शक व्ही. शांताराम यांनी केले होते. सिंहगड चित्रपटात मास्टर विनायक या चित्रपटात बाबूराव पंढरकर यांनी एक कलाकार म्हणून महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आली.

तानाजी मालुसरे यांची शौर्याची कविता (Tanaji Malusare’s poem of bravery in Marathi)

वीर सावरकरांनी मराठीत तानाजीवर लिहिलेल्या काव्याचे उतारे खालीलप्रमाणे आहेत.

जयोऽस्तु ते श्रीमहन्‌मंगले शिवास्पदे शुभदे ।
स्वतंत्रते भगवति त्वामहम् यशोयुतां वंदे ॥१॥
स्वतंत्रते भगवती या तुम्ही प्रथम सभेमाजीं ।
आम्ही गातसों श्रीबाजीचा पोवाडा आजी ॥२॥
चितूरगडिंच्या बुरुजानो त्या जोहारासह या ।
प्रतापसिंहा प्रथितविक्रमा या हो या समया ॥३॥
तानाजीच्या पराक्रमासह सिंहगडा येई ।
निगा रखो महाराज रायगड की दौलत आयी ॥४॥
जरिपटका तोलीत धनाजी संताजी या या ।
दिल्लीच्या तक्ताचीं छकलें उधळित भाऊ या ॥५॥
स्वतंत्रतेच्या रणांत मरुनी चिरंजीव झाले ।
या ते तुम्ही राष्ट्रवीरवर या हो या सारे ॥६॥

FAQ

तानाजीने हात गमावला का?

तान्हाजी आणि उदयभान युद्धाच्या शिखरावर असताना तान्हाजीने आपला उजवा हात गमावला असा कोणताही ऐतिहासिक संदर्भ नाही. कृष्णाजी अनंत सभासदांच्या म्हणण्यानुसार तान्हाजीची ढाल नक्कीच तुटली होती. घनघोर लढाईनंतर दोघेही मरतात, त्यानंतर शेलार मालुसरे धैर्याने लढतात.

तान्हाजी ही खरी कहाणी आहे का?

ओम राऊत दिग्दर्शित हा चित्रपट १७ व्या शतकातील मराठा योद्धा आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचा सेनापती तानाजी मालुसरे यांच्या कथेवर आधारित आहे. सिंहगडच्या लढाईत (1670) मालुसरे हे त्यांच्या भूमिकेसाठी ओळखले जातात, जे त्यांनी मुघलांविरुद्ध मराठा झेंड्याखाली लढले, मोहिमेत आपला जीव गमावला.

खऱ्या आयुष्यात तानाजीचा मृत्यू कसा झाला?

लढाई जोरदार झाली आणि उदयभानच्या हातून तानाजी मारला गेला. तानाजीच्या मृत्यूनंतर त्याचा काका शेलार याने लढाईची कमान घेतली आणि उदयभानचा वध केला. शेवटी किल्ला मराठ्यांच्या ताब्यात गेला. शेवटी तानाजीच्या शौर्यामुळे मराठ्यांनी विजय मिळवला आणि कोंढाणा किल्ल्यावर भगवा फडकवला.

हे पण वाचा 

आज आपण काय पाहिले?

तर मित्रांनो, वरील लेखात आपण Tanaji Malusare information in Marathi पाहिली. यात आपण तानाजी मालुसरे यांचा जन्म, शिक्षण आणि त्यांचे करियर बद्दल भरपूर काही जाणून घेतले. मला असे वाटत आहे कि, तुम्हाला तानाजी मालुसरेबद्दल सर्व काही माहिती मी वरील लेखात दिली आहे.

आमचा एकच हेतू असतो कि, आपल्या मराठी बांधवाना सर्व माहिती एकाच लेखात प्रधान करणे. कारण इंटरनेट एकाच विषय वर खूप लेख पाहण्यास मिळतील, पण आम्ही सर्व काही माहिती एकाच लेखात देण्याचा प्रयत्न करत असतो. जेणे करून तुम्हा सर्वानाचा वेळ वाया न जाऊ.

तसेच Tanaji Malusare In Marathi हे लेख तुम्हाला कसे वाटले ते नक्की comment box मध्ये सांगा, जेणे करून आमच्या लेखात झालेली चूक आम्ही लवकर सुधारण्याचा प्रयत्न करू. जर मित्रांनो तुमच्या कडे Tanaji Malusare बद्दल आजून काही माहिती असेल तर नक्की सांगा. कारण तुम्ही दिलेली तानाजी मालुसरे यांची माहिती वरील लेखात समाविष्ट करूया.

तर मित्रांनो, वरील तानाजी मालुसरे यांचे जीवनचरित्र या लेखातून तुम्हाला काही शिकायला मिळाले असेल तर तुम्ही नक्की सोशल मिडिया म्हणजे Facebook, Twitter आणि Whatsapp शेअर करा.

1 thought on “तानाजी मालुसरे यांचा संपूर्ण इतिहास Tanaji Malusare Information in Marathi”

  1. मालुसरे कोळी होते किंवा आहेत याला आपल्याकडे काही पुरावा आहे का?
    म्हणजे सध्या मालुसरे आणि कोळी यांच्या मधे सोयरिक(लग्न संबंध) होतात का?

    Reply

Leave a Comment